x
x
Betonarme elemanda filiz ekimi uygulaması

Filiz ekimi, güçlendirme ve ilave imalatların neredeyse tamamının görünmeyen temelidir. Yeni bir perde duvar, mantolanan bir kolon veya ilave bir kiriş; hepsi mevcut betonarmeye bir şekilde bağlanmak zorundadır. O bağlantı, betona açılan bir deliğe kimyasal olarak sabitlenen donatı çubuklarıyla kurulur.

Bağlantı çalışmazsa, üzerine yapılan tüm imalat yükü aktaramaz. Bu yüzden filiz ekimi, basit görünen ama hataya en kapalı olması gereken işlerden biridir. Bu yazıda nasıl çalıştığını, doğru uygulamanın adımlarını, kontrol yöntemlerini ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz.

alıntı

Filiz ekiminde işin kalitesi, temizlenmemiş bir delikte biter. Toz, kimyasalın betona tutunmasını engelleyen tek ve yeterli sebeptir.

Ahmet Toka, Genel Müdür

Filiz Ekimi Nedir?

Filiz ekimi, sertleşmiş betona açılan deliğe kimyasal ankraj malzemesi (epoksi veya vinilester esaslı reçine) enjekte edilerek donatı çubuğunun sabitlenmesi işlemidir. Amaç, yeni donatının mevcut yapı ile birlikte çalışmasını sağlamak; yani kuvveti aktarabilen sürekli bir bağlantı kurmaktır.

Sistem üç ara yüzeyden oluşur ve zinciri en zayıf halka belirler: donatı–reçine ara yüzeyi, reçine–beton ara yüzeyi ve betonun kendisi. İdeal bir uygulamada kopma, bu ara yüzeylerden değil betonun içinde gerçekleşir; bu, bağlantının betondan güçlü olduğu anlamına gelir.

Kullanım alanları geniştir: mantolama donatılarının bağlanması, ilave perde ve kirişlerin mevcut sisteme ankrajı, makine kaidesi ve korkuluk montajı, ilave döşeme bağlantıları. Ayrıntı: filiz ekimi.

Uygulama Adımları

  1. Donatı tespiti. Delme öncesi mevcut donatının yeri taranır. Kesilen bir donatı, güçlendirmenin amacına ters düşen bir hasar yaratır.
  2. Delme. Projede belirtilen çap ve derinlikte, betona dik olarak delinir. Delik çapı, donatı çapına ve ürünün gerektirdiği boşluğa göre belirlenir.
  3. Temizlik. Delik, basınçlı hava ile üflenir ve tel fırça ile fırçalanır; bu işlem birkaç kez tekrarlanır. Bu adım, uygulamanın en kritik ve en çok atlanan aşamasıdır.
  4. Kimyasal enjeksiyon. Reçine, delik dibinden başlanarak ve statik karıştırıcı uçla, hacmin yaklaşık üçte ikisi dolacak şekilde enjekte edilir. İlk çıkan karışım atılır; homojen değildir.
  5. Donatı yerleştirme. Çubuk, hafif döndürülerek deliğe itilir. Ağız çevresinden reçine taşması, deliğin dolduğunun göstergesidir.
  6. Kür. Ürünün ve ortam sıcaklığının belirlediği kür süresi boyunca çubuğa dokunulmaz, yük verilmez.
  7. Kontrol. Belirlenen oranda numune üzerinde çekme deneyi yapılır.

Ankraj Derinliği ve Kimyasal Seçimi

Ankraj derinliği, keyfi bir değer değildir; hesapla belirlenir. Belirleyici etkenler donatı çapı, beton dayanımı, aktarılacak kuvvet, ankrajın kenar mesafesi ve komşu ankrajlarla arasındaki mesafedir.

Kenar mesafesi özellikle önemlidir. Beton kenarına çok yakın açılan bir ankraj, yük altında koni şeklinde bir beton parçasını koparabilir; bu durumda donatı ve reçine kusursuz olsa bile bağlantı taşımaz. Aynı şekilde birbirine çok yakın ankrajlar, kırılma konileri çakıştığı için beklenen kapasiteyi vermez.

Kimyasal seçiminde ise ortam koşulları belirleyicidir. Epoksi esaslı sistemler yüksek dayanım verir ancak kür süresi uzundur ve düşük sıcaklıkta yavaşlar. Vinilester ve hibrit sistemler daha hızlı kürlenir, nemli deliklerde daha toleranslıdır. Yüksek sıcaklık, sürekli nem veya donma–çözünme koşulları varsa ürünün ilgili onay belgelerinde bu koşullar için verdiği değerler kontrol edilmelidir.

Kalite Kontrolü: Çekme Deneyi

Filiz ekiminin doğruluğu gözle anlaşılmaz. Bu yüzden sahada çekme deneyi yapılır: seçilen ankrajlara hidrolik düzenekle kontrollü çekme kuvveti uygulanır ve belirlenen yük altında sıyrılma olup olmadığı gözlenir.

  • Deney oranı: Toplam ankraj sayısının belirli bir yüzdesi üzerinde yapılır; kritik bağlantılarda oran artırılır.
  • Kabul ölçütü: Belirlenen deney yükü altında kalıcı sıyrılma olmaması beklenir.
  • Kayıt: Deney sonuçları tarih, konum ve uygulanan yük ile birlikte belgelenir; teslim dosyasına eklenir.
  • Başarısızlık durumu: Bir ankraj deneyi geçemezse, o bölgedeki tüm ankrajlar sorgulanır ve gerekirse yenilenir.

Bu kayıtlar, işin doğru yapıldığının tek nesnel kanıtıdır ve işveren tarafından mutlaka talep edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Deliği temizlememek. Toz, reçine ile beton arasında ince bir ayırıcı katman oluşturur. Kapasite kaybı çok ciddidir ve bu, en yaygın hatadır.
  • İlk çıkan karışımı kullanmak. Kartuşun ağzından ilk gelen malzeme homojen karışmamıştır; atılmalıdır.
  • Deliği tam doldurmamak. Boşluk kalan bir ankraj, hesaplanan yüzeyin bir kısmıyla çalışır. Donatı itilirken reçinenin ağızdan taşması beklenir.
  • Mevcut donatıyı kesmek. Delme öncesi tarama yapılmazsa, güçlendirme adına yapılan işlem mevcut kesiti zayıflatır.
  • Kür süresi dolmadan yük vermek. Kür süresi sıcaklığa bağlıdır; soğukta belirgin biçimde uzar. Süre dolmadan yapılan yükleme bağlantıyı kalıcı olarak zayıflatır.
  • Kenar mesafesini göz ardı etmek. Beton kenarına yakın ankrajlarda kapasiteyi donatı değil, koparılan beton konisi belirler.
  • Islak delikte uygun olmayan ürün kullanmak. Her kimyasal nemli deliğe uygun değildir; ürün onayı kontrol edilmelidir.

Güçlendirme sürecinin bütünü için yapı güçlendirme sayfamıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Filiz ekimi ne kadar yük taşır?

Donatı çapı, ankraj derinliği, beton dayanımı, kenar mesafesi ve kullanılan kimyasala bağlıdır. Doğru uygulandığında bağlantı, donatının kendi akma kapasitesine kadar yük aktarabilir; yani kopma donatıda gerçekleşir. Değer, projede hesapla belirlenir.

Deliği temizlemek gerçekten bu kadar önemli mi?

Evet. Delme sırasında oluşan ince toz, reçine ile beton arasında ayırıcı bir film oluşturur ve yapışmayı büyük ölçüde düşürür. Sahada gördüğümüz başarısız çekme deneylerinin en yaygın nedeni budur. Üfleme ve fırçalama birkaç kez tekrarlanmalıdır.

Islak betona filiz ekilebilir mi?

Bunun için onaylanmış ürünler kullanılırsa evet. Her kimyasal nemli veya su dolu deliğe uygun değildir; ürünün onay belgesinde bu koşul için verilen değerler kontrol edilmelidir. Uygun olmayan ürünle yapılan uygulamada kapasite belirgin biçimde düşer.

Kür süresi ne kadar?

Ürüne ve ortam sıcaklığına bağlıdır; sıcak havada saatler, soğuk havada bir günü aşabilir. Üreticinin sıcaklığa göre verdiği tabloya uyulmalıdır. Kür tamamlanmadan ankraja yük verilmesi, bağlantıyı kalıcı olarak zayıflatır.

Mekanik ankraj mı kimyasal ankraj mı?

Mekanik ankrajlar hızlıdır ve anında yük alabilir; ancak betonu genleşme kuvvetiyle zorlar ve kenar mesafesi gereksinimleri daha yüksektir. Kimyasal ankrajlar genleşme yapmadan çalışır, çatlaklı betonda ve kenara yakın uygulamalarda daha uygundur. Güçlendirme donatısı ekiminde kimyasal ankraj kullanılır.

Uygulama sonrası ne belgelenmeli?

Kullanılan ürünün kimliği ve parti numarası, delik çapı ve derinlikleri, ortam sıcaklığı, kür süresi ve çekme deneyi sonuçları kayıt altına alınmalıdır. Bu belgeler işin projeye uygun yapıldığının kanıtıdır.

Projeniz İçin Uzman Görüşü Alın

25 yılı aşkın saha tecrübemizle yapınıza uygun çözümü birlikte belirleyelim. Keşif ve teklif için bize ulaşın.

Ahmet Toka

Genel Müdür — Likit İzolasyon

Su yalıtımı, zemin kaplama ve yapı güçlendirme alanında 25 yılı aşkın saha tecrübesi. Bu yazı, sahada karşılaşılan uygulamalar ve yürürlükteki standartlar esas alınarak hazırlanmıştır.

Etiketler:
  • #FilizEkimi
  • #KimyasalAnkraj
  • #YapıGüçlendirme
  • #Betonarme
  • #ÇekmeDeneyi
Paylaş: