Bir dilatasyonun üzerine gerilmiş membran, ilk hareket döngüsünde yırtılır. Doğru çözüm hareketi engellemek değil, hareketi karşılayacak payı bırakmaktır.
Derz, yapıda bir kusur değil; bilinçli olarak bırakılmış bir hareket alanıdır. Beton kurur, büzülür; sıcaklıkla genleşir; yapı oturur, deprem sırasında salınır. Bu hareketler bir yerde karşılanmazsa, yapı kendi çatlağını kendisi açar. Derzler bu hareketin nerede olacağını önceden belirler.
Sorun şudur: hareket eden bir boşluğu geçirimsiz hale getirmek, sabit bir yüzeyi geçirimsiz hale getirmekten çok daha zordur. Bu yazıda derz türlerini, üzerlerine gerilmiş bir membranın neden yırtıldığını, doğru dolgu ve bant seçimini ve sahada işe yarayan detay çözümlerini anlatıyoruz.
Bir dilatasyonun üzerine gerilmiş membran, ilk hareket döngüsünde yırtılır. Doğru çözüm hareketi engellemek değil, hareketi karşılayacak payı bırakmaktır.
Ahmet Toka, Genel Müdür
Her derz aynı değildir ve her biri farklı bir çözüm ister. Sahada dört ana tiple karşılaşırız.
Detay tasarımının ilk adımı, o derzin ne kadar ve hangi yönde hareket edeceğini belirlemektir. Bu belirlenmeden malzeme seçilemez.
Bir dilatasyon derzinin üzerine düz serilen membran, hareketin tamamını kendi uzama kapasitesiyle karşılamak zorunda kalır. Derz açıldığında membran gerilir; yeterli uzama payı yoksa yırtılır. Kapandığında ise buruşur ve o kıvrımlarda yorulma çatlakları oluşur.
Doğru çözümün mantığı farklıdır: hareketi karşılamak için önceden pay bırakmak. Bu, uygulamada iki biçimde yapılır. Birincisi, derz üzerinde membranın gevşek bir kıvrım (omega detayı) yapacak şekilde serilmesidir; derz açıldığında bu kıvrım açılır ve malzeme gerilmez. İkincisi, hareketi karşılamak için tasarlanmış özel derz bantlarının kullanılmasıdır.
Bir de gizli bir hata vardır: derz üzerinde membranın yapıştırılmaması gereken bölge yapıştırılırsa, kıvrım payı işlevini yitirir. Detayın çalışması, tam olarak o serbest bölgenin serbest kalmasına bağlıdır.
Sağlam bir derz detayı genellikle tek bir malzemeden değil, birlikte çalışan katmanlardan oluşur.
Su tutucu bantlar (waterstop), beton dökümü sırasında derzin içine yerleştirilir ve suyun beton kesitinden geçişini keser. PVC bantlar, şişen (bentonit veya hidrofilik kauçuk) profiller ve enjeksiyon hortumları bu grubun elemanlarıdır. Enjeksiyon hortumu ayrı bir avantaj sunar: derz sonradan su geçirirse, hortum üzerinden enjeksiyon yapılarak müdahale edilebilir.
Derz boşluğu, arka dolgu fitili (backer rod) ile belirli derinliğe getirilir ve üzerine elastik mastik uygulanır. Fitilin işlevi yalnızca yer doldurmak değildir: mastiğin yalnızca iki kenara yapışmasını sağlayarak (üç kenara değil) malzemenin serbestçe uzamasına izin verir. Bu ayrıntı atlandığında mastik ilk hareket döngüsünde kohezyon kaybına uğrar. Malzeme ve uygulama ayrıntısı için derz dolgu uygulamaları sayfamıza bakabilirsiniz.
Su yalıtım katmanının derz üzerinden geçtiği yerlerde, hareketi karşılayacak kıvrım payına sahip özel bantlar kullanılır. Bant, iki tarafından yüzeye yapıştırılır; ortadaki serbest bölge hareketi karşılar. Poliüretan ve polyurea gibi sıvı sistemlerde ise bant üzerine takviye fileli ek katman uygulanarak süreklilik sağlanır.
Su yalıtımının bütününde derzlerin yeri için su yalıtımı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Derz dolgu uygulamaları ile yüzeylerinizi dayanıklı ve estetik hale getirin. Likit İzolasyon’un profesyonel derz dolgu çözümleriyle uzun ömürlü sonuçlar elde edin!
Hizmet detayı →Enjeksiyon su yalıtımı ile çatlaklardan kaynaklanan su girişlerini kalıcı olarak engelleyin. Bodrum kat, otopark duvarları ve teras betonlarında etkili çözümler için Likit İzolasyon’a güvenin!
Hizmet detayı →Likit İzolasyon ile yapılarınıza su ve nemin zararlı etkilerine karşı tam koruma sağlayın! Temel, çatı, ıslak hacim ve dış cephe su yalıtımı hizmetlerimizle yapılarınızı dayanıklı ve uzun ömürlü hale getiriyoruz. Profesyonel hizmet için hemen bize ulaşın!
Hizmet detayı →Beton hasar onarımı ile yapılarınıza dayanıklılık ve güvenlik kazandırıyoruz. Likit İzolasyon’un profesyonel çözümleriyle hasarlı yapı elemanlarını yeniden sağlamlaştırın!
Hizmet detayı →Hayır. Derz, yapının hareket etmesi için bilinçli olarak bırakılmıştır. Rijit malzemeyle kapatılırsa hareket başka bir yerde, bu kez kontrolsüz bir çatlak olarak ortaya çıkar. Yapılması gereken kapatmak değil, hareketi karşılayacak biçimde sızdırmaz hale getirmektir.
Ürüne, maruziyete ve hareket miktarına bağlıdır. Genel yaklaşım, derzlerin yılda bir kez gözle kontrol edilmesi ve yüzeyde çatlak, kenardan ayrılma veya sertleşme görüldüğünde yenilenmesidir. Mastik yapının kalıcı bir parçası değil, bakım gerektiren bir bileşenidir.
Beton içine yerleştirilen tipler yalnızca döküm sırasında uygulanabilir. Sonradan müdahale gerektiğinde, derz hattı açılarak yüzeyden şişen profil veya enjeksiyon hortumu yerleştirilir ya da doğrudan enjeksiyonla su kesilir.
Yapının derzler arası uzunluğu, beklenen sıcaklık farkı ve malzemenin genleşme katsayısı üzerinden hesaplanan hareket miktarına göre belirlenir. Buna kullanılacak mastiğin hareket kapasitesi de eklenir. Pratikte proje müellifinin verdiği genişliğe uyulmalı, saha kararıyla daraltılmamalıdır.
Araç trafiği olan derzlerde, mekanik yüke dayanıklı derz profilleri veya yüksek sertlikte poliüretan mastikler kullanılır. Sadece elastikiyet yeterli değildir; tekerlek yükü altında ezilmeyen ve aşınmaya dayanan bir sistem gerekir.
Çoğu durumda hayır. Önce mastik ve dolgu sökülür, derz temizlenir; aktif su varsa enjeksiyonla kesilir ve ardından fitil–mastik sistemi yeniden kurulur. Yapısal bir sorun yoksa bu işlem bölgesel olarak yapılabilir.
25 yılı aşkın saha tecrübemizle yapınıza uygun çözümü birlikte belirleyelim. Keşif ve teklif için bize ulaşın.
Su yalıtımı, zemin kaplama ve yapı güçlendirme alanında 25 yılı aşkın saha tecrübesi. Bu yazı, sahada karşılaşılan uygulamalar ve yürürlükteki standartlar esas alınarak hazırlanmıştır.
